6360 Sayılı Kanun’un İlk On Yılı: Ordu Büyükşehir Belediyesi: Ordu Büyükşehir Belediyesi
The First Decade of Law No. 6360: The Case of Ordu Metropolitan Municipality
Anahtar Kelimeler:
yerel yönetim, büyükşehir belediyesi, 6360 sayılı Kanun, Ordu, Ordu Büyükşehir BelediyesiÖzet
Türkiye’nin, 1984 yılında İstanbul, Ankara ve İzmir kentlerindeki uygulamayla tanıştığı büyükşehir belediyesi sistemi kırk yıllık bir yönetsel deneyimi geride bırakmıştır. Bu süreçte, bir yandan büyükşehir belediyesi sayısı artarken bir yandan da bu belediyelerin yetki ve sorumluklarında önemli değişiklikler yaşanmıştır. Ancak bu değişiklikler içerisinde en önemlisi, kente özgü bir yönetsel birim olan belediyenin bu özelliğinin dışına çıktığı 2012 tarihli 6360 sayılı Kanun ile hayata geçirilmiştir. 2014 yerel seçimleriyle uygulamaya konulan bu yeni büyükşehir belediyesi modelinde belediye sınırları il mülki sınırlarıyla eşitlenmiştir. Bu, basit bir sınır değişikliği değildir. Büyükşehir belediyesi sınırlarının il sınırı olmasıyla birlikte, mülki idare-yerel yönetim ilişkileri, yerel yönetim birimleri arası ilişkiler, kent-kır dengesi, il ölçeğinde belediye örgütlenmesi ve yerel seçim sistemi gibi yönetsel, ekonomik ve siyasal boyutları olan bir dizi değişimle karşı karşıya kalınmıştır. Bu çalışma, 2014-2024 yılları arasını kapsayan, yeni büyükşehir belediye sisteminin ilk on yılını Ordu Büyükşehir Belediyesi üzerinden incelemektedir. Çalışmanın temel iddiası, 6360 sayılı Kanun ile ortaya konan yeni büyükşehir belediye sisteminin, “büyük” şehirlerin ihtiyaçlarını göz önüne alan bir yönetim birimini gözetmenin ötesinde, ekonomik, yönetsel ve siyasal birtakım beklentilere cevap vermek üzere tasarlandığıdır. Ordu özelindeki inceleme bu beklentilerin ne ölçüde karşılandığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda yürütülen araştırmada, literatür taraması ve doküman incelemesine dayalı nitel bir yöntem izlenmiştir.
Referanslar
Akman, Çiğdem, Mustafa Kalender (2018), “Yerelde Yeni Bir Merkezi Yönetim Birimi: Yatırım İzleme ve
Koordinasyon Başkanlığı”, SBF Dergisi, 73(4), s. 1025-1056.
Arıkboğa, Erbay (2014), “Büyükşehir Belediye Meclislerindeki Temsil Adaletsizliğinin Coğrafi ve Siyasi
Görünümleri”, Marmara Üniversitesi Siyasal Bilimler Dergisi, 2(2), s. 35-61.
Atabeyoğlu, Ömer (2014), “Büyükşehir Olma Sürecinde Bir Kent: Ordu”, Aydın Adnan Menderes
Üniversitesi SBE Dergisi, 1(Özel Sayı), s. 160-177.
Buckley, Ayşe Özcan (2024), “Ordu Büyükşehir Belediyesi”, Ayşegül Mengi ve Can Giray Özgül (Ed.), 6360
Sayılı Yasanın Büyükşehirlerde 10 Yıllık Uygulama Deneyimi Cilt I, (Ankara: AÜ Ernst Reuther
İskan ve Şehircilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları): 789-822.
Çapar, Selim ve Recep Demir (2017), “Türkiye’de Büyükşehir Yapılanması ve 6360 Sayılı Kanuna
Uygulayıcıların Bakışı”, Türk İdare Dergisi, 484, s. 39-90.
Çelikyay, Hicran (2014), “Yeni Büyükşehir Yasası Perspektifinde 2014 Yerel Seçimleri”, Perspektif, 48,
pdf?utm_source=chatgpt.com
Genç, Fatma Neval, Ali Aygül (2022), “Yöneticilerin Bakış Açısından Yatırım İzleme ve Koordinasyon
Başkanlıkları: Aydın Örneği”, Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 7(2), s. 1-13.
Gözler, Kemal (2013), “6360 Sayılı Kanun Hakkında Eleştiriler: Yirmi Dokuz İlde İl Özel İdareleri ve
Köylerin Kaldırılması ve İlçe Belediyelerinin Büyükşehir İlçe Belediyesi Hâline Dönüştürülmesi
Anayasamıza Uygun mudur?”, Legal Hukuk Dergisi, 11(122), s. 37-82.
Güler, Fatih (2023), “Büyükşehir Belediye Meclis Üyeliği Seçim Sisteminin Sebep Olduğu Sorunlar”,
Akademik İzdüşüm Dergisi, 8(1), s. 155-184.
Günal, Vehbi Alpay ve Ayşegül Güler Ağın (2023), “Türk Kamu Yönetiminde Büyükşehir Belediye
Yönetimi: 6360’ın 10 Yılı”, JEBPIR, 9(Kayfor Özel Sayı), s. 277-295.
http://www.ordu.gov.tr/ilcelerimiz (05.11.2025).
https://bianet.org/yazi/yeni-duzenlemelerin-yerel-yonetim-secimlerine-etkileri-148965 (22.10.2025).
https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2012-13425 (27.10.2025).
https://ordu.bel.tr/iletisim/hizmet-binalari (15.11.2025).
https://ordu.bel.tr/meclis-uyeleri (22.10.2025).
https://www.doka.org.tr/bolgemiz_Ordu-TR.html (16.10.2025).
&srch=&ut (22.10.2025).
İslam, Ahmet (2022), “Ordu Büyükşehir Belediyesinin Spor Hizmetleri ve Uygulamaları”, Nevşehir Hacı
Bayram Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(2), s. 1178-1195.
Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü (2015) 2015 Yılı Mahalli İdareler Genel Faaliyet Raporu.
Mengi, Ayşegül ve Can Giray Özgül (2024), “Türkiye’de Büyükşehir Belediyesi sistemi ve Evrimi”, Ayşegül
Mengi ve Can Giray Özgül (Ed.), 6360 Sayılı Yasanın Büyükşehirlerde 10 Yıllık Uygulama Deneyimi
Cilt I, (Ankara: AÜ Ernst Reuther İskan ve Şehircilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları): 1-
OBB (2015), 2015-2019 Stratejik Planı, https://ordu.bel.tr/upload/files/stratejik-planlar/stratejik-planlar_1859.pdf
OBB (2018), 2018 Faaliyet Raporu, https://ordu.bel.tr/yayinlar/faaliyet-raporlari#2018-faaliyet-raporu
OBB (2020), 2020 Faaliyet Raporu, https://ordu.bel.tr/yayinlar/faaliyet-raporlari#2020-faaliyet-raporu
OBB (2020), 2020-2024 Stratejik Planı, https://ordu.bel.tr/upload/files/stratejik-planlar/stratejik-planlar_6121.pdf
OBB (2025), Stratejik Planı (2025-2029), https://ordu.bel.tr/upload/files/stratejik-planlar/stratejikplanlar_
OSKİ (2014), 2014 Faaliyet Raporu, https://www.oski.gov.tr/media/gallery//79a37c2a-9321-46c7-b13fb636c2e5abcf.
Öçal, Erol Uğraş (2016), Mülki Sınırlarda Büyükşehir Belediye Örgütlenmesi: Ordu Büyükşehir Belediyesi
Örneği, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Sayılı Kanun’un İlk On Yılı: Ordu Büyükşehir Belediyesi
Özdemir, Abdullah, Selin Ataman, Muhammet Ali Uslu (2016), “Büyükşehir Ölçeğinde Altyapının
Konumsal Koordinasyonu: Ordu ili Örneği”, 6. Uzaktan Algılama ve CBS Sempozyumu, s. 1185-
RG. S. 17187, Milli Güvenlik Konseyi Kararı No. 34, 11.12.1980.
RG. S. 18350, 195 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararname,
03.1984.
TBMM Tutanak Dergisi, “Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Gerekçesi, D. 24, C. 32, 06.11.2012.
TBMM Tutanak Dergisi, D. 24, C. 46, 14.03.2013.
https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d24/c046/tbmm24046078.pdf
TC Kalkınma Bakanlığı (2011), İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması
Raporu, https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/il-sege-raporlari (05.11.2025).
TC Kalkınma Bakanlığı (2014), Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018), (Ankara).
TC Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2017), İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması
Araştırması Raporu, https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/il-sege-raporlari
(05.11.2025).
TC Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2025), İllerin ve Bölgelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması
Araştırması Raporu, https://www.sanayi.gov.tr/merkez-birimi/b94224510b7b/sege/il-sege-raporlari
(05.11.2025).
Tosun, Mustafa ve Yurdanur Ural Aslan (2023), “İl Özel İdareleri ile Yatırım İzleme ve Koordinasyon
Başkanlığı: Karşılaştırmalı Nitel Bir Çalışma”, SBF Dergisi, 78(4), s. 711-732.
TÜİKa, https://biruni.tuik.gov.tr/ilgosterge/?locale=tr
TÜİKb, https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Yillik-Gayrisafi-Yurt-Ici-Hasila-2024-54187
TÜİKc, https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Dis-Ticaret-104&utm
Usta, Gamze Çürüksulu (2023), “Büyükşehir Belediye Modelinde Zabıta Hizmet Paylaşımı Analizi: Ordu ve
Trabzon Örneği”, Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 10(2), s. 356-374.
Usta, Gamze Küçüksulu (2021), “6360 Sayılı Kanun’un Büyükşehir Belediyelerinin Bütçe Dengesi Üzerine
Etkileri: Ordu ve Trabzon Büyükşehir Belediyeleri Örneği”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari
Bilimler Fakültesi Dergisi, 60, s. 309-330.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 KAMU Hukuk ve Yönetim
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
